Gastblog van Wouter ter Braake van ZinenZen
‘Muziek raakt je op andere plekken dan andere kunstvormen’. Karin Hoenselaar, zangdocent en sopraan, formuleert bedachtzaam. We spreken elkaar over het ensemble Seraphina dat op 23 maart 2025 in de dorpskerk optreedt. We gaan in op kenmerken van klassieke muziek en wat haar raakt. Ook staan we stil bij Jan en Willem. Dé Jan Rot, die het Erbarme Dich in het Nederlands hertaalde en dé Willem Wilmink en zijn in het Nederlands hertaalde Stabat Mater van Pergolesi. We hebben een geanimeerd gesprek op de vide van de bibliotheek in Barendrecht. Bezoekers passeren. Als de schuifdeuren open en dicht gaan ruist de muziek van het dagelijkse leven voorbij. Het hindert ons niet.
Seraphina
Samen met Nathalie Mees nam Karin het initiatief tot het ensemble Seraphina. Zij leerden elkaar jaren geleden kennen. Nathalie zong als alt delen van het Stabat Mater bij het eindexamen van Karin. Een dirigent prikkelde hen vaker op te treden met begeleiding. Niet zo lang geleden pakte het tweetal het idee enthousiast op. Ze vormden met Maartje, Evelyn, Anneke, Renske en Huub het ensemble Seraphina. Op 23 maart 2025 is hun première, in de dorpskerk in Barendrecht.
Karin: ‘Het is lastig als je met een groep een naam moet kiezen. Maar het werd dus Seraphina, gelieerd aan Seraph. Wij kozen voor iets engelachtigs omdat de muziek die wij brengen veelal met religie te maken heeft’.
Wanneer en waardoor werd je door muziek gegrepen?
Ik heb altijd gezongen. Als kind zong ik al. De hele dag. In mijn jonge jaren zette ik me aanvankelijk af tegen klassieke muziek. De muziek van mijn ouders. Later kreeg ik pianolessen en werd ik gegrepen door blues. Dat was leuk! Pas tijdens mijn studie in Leiden toen ik in een koor stapte, leerde ik de klassieke muziek van binnenuit kennen.
Wat zijn kenmerken van klassieke muziek?
Klassiek is overwegend akoestisch, niet versterkt. Het instrumentarium is meer divers dan in populaire muziek. Klassiek is complexer. Het heeft een helende werking. Het biedt troost als het slecht met je gaat, het kan zalvend werken. Die werking kan natuurlijk ook uitgaan van populaire muziek. Deze is meestal wel, vergeleken met klassiek, eenvoudiger van opbouw en er komen veel herhalingen in voor. Het gros van de klassieke stukken is in een taal gezet die wij meestal niet verstaan.
Dat brengt mij bij de hertalingen die jullie gaan presenteren.
Ja, Jan Rot en zijn hertaling van het Erbarme Dich. Hij haalt de tekst meer naar deze tijd. Én maakt het heel persoonlijk. Zij tekst is minder vroom, heel direct. Al denk ik wel dat als Bach nu geleefd had zijn teksten ook anders zouden zijn geformuleerd. Willem Wilmink die het Stabat Mater van Pergolesi in het Nederlands heeft gezet blijft, anders dan Jan Rot, dichter bij de Latijnse brontekst. Hij heeft het heel stichtelijk vertaald.
Pergolesi.
Ja, Pergolesi en zijn Stabat Mater. Ik krijg er kippenvel van. Hij gebruikt veel dissonanten, snijdende dissonanten als het pijn moet doen. Dat doet het ook, zoals in de laatste maat van het eerste deel van het stuk. Een dissonant die schuurt. Alles van het stuk zit in die laatste maat: het immense verdriet en lijden van een moeder én het lijden van haar zoon aan het kruis.
Op 23 maart dus in de dorpskerk. Wat doet die ambiance met je?
Er is een fijne akoestiek. En een heel prettige ruimte. En een opstelling alsof het om je heen knuffelt.
